Wat is het met ismes

Realisme. Kubisme. Neoïsme. Narcisme. Allemaal woorden die een set eigenschappen omschrijven onder één grote paraplu. Wanneer voldoet zo’n scala aan eigenschappen aan de eisen van een parapluterm? En gaan ismes wel mee met de tijd?

Ismes en -isten

Wat zegt Wikipedia over ismes? “Een isme is een zelfstandig naamwoord dat eindigt op het suffix -isme. Tevens wordt het (bij wijze van metonymie) gebruikt om een breed scala aan ideologieën, concepten en dergelijke aan te duiden.Later werd het gebruik uitgebreid om woorden te vormen ter aanduiding van concepten, systemen, leefwijzen, georganiseerde activiteiten, ideologieën, artistieke stromingen en andersoortige fenomenen. De meeste ismen betreffen concepten die op enigerlei wijze tot de menselijke rede of menselijk handelen zijn te herleiden. Soms echter worden er ook verschijnselen uit de natuur mee aangeduid, zoals botulisme.”

Goed verhaal, lekker kort. Laten we eens focussen op de ismes die gebaseerd zijn op menselijke rede. Daarmee vereenzelvig je je door jezelf als een -ist aan te duiden. Aanhanger van realisme? Dan ben je een realist. Val je door je persoonskenmerken onder de omschrijving van narcisme? Dan ben je een narcist. Heb je een leefwijze waarin een breed scala aan alcohol centraal staat? Alcoholist.

Soms krijg je zo’n term als beoefenaar of stralend voorbeeld (ongewild) toebedeeld door anderen, en soms kies je er zelf voor. Een alcoholist was liever niet omschreven als zodanig, terwijl je als realist dat isme waarschijnlijk zelfverkozen uitdraagt. Maar als een ander jou een isme toebedeelt, vereenzelvig je je er dan evenveel mee als iemand die zichzelf ermee omschrijft- zij het als trots of juist een excuus? Als de beleving van een isme voor iedereen anders is, kun je je afvragen wat precies de waarde en het gewicht van zo’n woord is.

Ismes of hokjes

Veel van de ismes stammen uit het verleden. Kunststromingen bijvoorbeeld, zoals het kubisme of het surrealisme. Maar kijkend naar de artistieke stromingen die er sinds de 20e eeuw bij zijn gekomen, worden de ismes nog maar mondjesmaat gebruikt. En de kunststromingen van de 21e eeuw worden überhaupt niet meer zo omschreven. Die ontwikkeling zijn op meer vlakken zichtbaar, zoals die op het terrein van menselijk handelen. Tegenwoordig spreken we minder vaak onomwonden van autisten, maar eerder van personen die op het autistisch spectrum zitten. En is de aloude term alcoholist behoorlijk ingeburgerd, maar voor verstokte gebruikers van nieuwere genotsmiddelen als drugs is dan weer geen isme bedacht. Wat zou daar bij passen? Jointist? Cokeist? Pepist? Hallucinist?

Je zou kunnen zeggen dat ismes niet met de tijd zijn meegegaan. Een dergelijke simplificatie van een mens of concept staat in mijn ogen dan ook vrij haaks op de waarden van onze samenleving vandaag de dag: diversiteit, inclusiviteit en ruimdenkendheid. Iedereen moet zich vrij voelen om zichzelf te kunnen zijn, en in hokjes denken is geen deugd. Zelfs genders zijn op de schop genomen, dus past het dan nog wel om mensen en concepten in de hokjes te plaatsen die ismes zijn?

Neoïsme

Ooit als parodie op de ismes werd neoïsme bedacht: moderne kunst die per definitie niet te definiëren mocht zijn. Ironisch genoeg werd neoïsme hierdoor alsnog een isme; voor kunst die zich niet liet categoriseren. Is de behoefte aan categoriseren wel te weerstaan? Zelf denk ik dat de behoefte om door middel van een hapklaar begrip een groep eigenschappen in een hokje te kunnen plaatsen ook in een vrijdenkende samenleving zal blijven. En wie weet wat dat nog brengt. Nieuwe ismes, of verbeterde oude ismes met nieuwe sets eigenschappen die beter en ruimer zijn dan de versies die we nu kennen. Niks zo mooi als taal!

Oh, but my Darling.. what if you fly?

Je bent 30+ en je wilt wat. Iets anders dan wat je al zo lang kent en doet, want dat heeft geen verrassingen meer voor je. En eigenlijk weet je diep in je hart wel wat je wilt en kunt. Maar wanneer ga je die sprong nu wagen? Of laat je jouw innerlijke saboteur je de weg op de hoge duikplank versperren?

innerlijke saboteur / impostor syndrome

Tot op zekere hoogte is aan jezelf twijfelen gezond: een kritische blik maakt de weg vrij voor zelfverbetering, en door je te meten met anderen is persoonlijke groei mogelijk. Lastiger wordt het, wanneer je in je eigen kritische ogen altijd het onderspit delft in die vergelijkingen. En dus reageer je niet op die vacature, schrijf je je niet in voor die opleiding, sla je die opdracht af. Want wat als je door de mand valt? Als amateur, na-aper, of hoe jouw innerlijke saboteur het ook maar omschrijft. Klinkt dat bekend?

Wees gerust, je bent niet de enige. Er is zelfs een term voor: impostor syndrome, oftewel oplichterssyndroom. Geschat wordt dat maar liefst 70% van de bevolking, en dan met name vrouwen, bekend is met zulke gevoelens. Dus ook tussen de mensen waar jij zo naar opkijkt vanwege hun successen of vaardigheden, zitten ze. Mensen die ondanks wat ze bereikt hebben zichzelf een bedrieger voelen, die ieder moment door de mand kan vallen. Kijk voor de grap eens naar de Wikipedia omschrijving van oplichterssyndroom. Heb jij je wel eens zo gevoeld?

Ik wel. Toen ik een carrièreswitch maakte van biotechnicus naar een creatieve functie, en later toen ik voor mezelf wilde beginnen als tekstschrijver. Om nog maar te zwijgen over het schrijven van een persoonlijk blog! En eerlijk: het is ook eng. Ondernemen, vertrouwen op je talent, jezelf promoten.. Maar hoeveel dingen die je ooit eng vond, bleven precies even eng nadat je het toch deed? Die tweede tattoo was vast minder spannend dan de eerste. En de tweede sprong van de hoge duikplank ook. Je gedachten en je innerlijke saboteur, die zijn je grootste hindernis.

If not now, then when?

herschrijf je script

Je innerlijke saboteur overwinnen, misschien lukt dat wel nooit helemaal. Maar je kunt wel het script in je hoofd herschrijven, stukje bij beetje. Niet denken: ‘Zij kunnen dat veel beter dan ik, wie ben ik nou helemaal’ maar ‘zij zijn echt goed, daar kan ik veel van leren!’ En over die gevoelens praten, dat lucht al zoveel op- want je bent niet alleen. 70%!

Ik ben ervan overtuigd dat als je uitspreekt wat je graag wilt en een open vizier houdt, op je pad komt wat je nodig hebt. De persoon die jou kan helpen, de kans die je zoekt, maar ook de les die noodzakelijk is. Is er echt een reden om de sprong niet te wagen? Zie je echte beren op de weg, of is het je innerlijke saboteur in een berenpak?

There is freedom waiting for you, on the breezes of the sky

And you ask: ‘what if I fall?’

Oh, but my darling. What if you fly?

Volksmenners – word je gemend of bemind?

Het is 7 januari 2021, en fanatieke aanhangers van Trump hebben het Capitool in Washington bestormd. Ervan overtuigd dat ze bezig zijn met een revolutie. Aangespoord door hun groot leider die alle belangrijke verkiezingen verloren heeft. Hoewel Trump ze uiteindelijk vraagt huiswaarts te keren na zijn oproep tot verzet, houdt de nog-14-dagen-president de complottheorieën over een gestolen verkiezing vol. Hij zegt van de dolle menigte te houden, speciaal als ze zijn. Een knap staaltje volksmennen en -minnen: een aai over de bol voor het vuile werk. Een opgerichte galg staat als stille getuige van de aanval op het plein.

Gouden WC

De man die vroeger opschepte over zijn gouden WC, wist zich succesvol te presenteren als voorvechter van de arbeidsklasse. Virtuoos bespeelt Donald Trump via Twitter de onderbuikgevoelens van miljoenen boze Amerikanen, leugens niet schuwend. Hij spreekt zijn toehoorders toe met simpele oneliners. Make America great again! Drain the swamp! Lock her up! Een frisse wind voor mensen die niets ophebben met de bewindvoerende politieke elite. ‘He tells it like it is’, zeggen zijn fans. En dat bracht Donald ver.

Revolutie of een politieke cyclus?

Een frisse wind die de democratie opschudt is op zich niets nieuws. In democratische landen staan meer en meer wereldleiders aan het roer die niet van tegenspraak houden. Zonder scrupules wijzen ze vijanden van het volk aan om hun positie versterken. En dus zijn de zittende politici corrupt, maken ze het land kapot,en is de media onbetrouwbaar. In Plato’s de Staat betoogde Socrates al dat een democratische samenleving nooit passend is voor iedereen met al zijn regeltjes. En daarom kwetsbaar is voor populisme en uiteindelijk altijd naar een demagoog zal neigen die de huidige politiek failliet verklaart (en dat zelfs zonder social media die debet is aan polarisatie). Gelukkig is de grote leider wél te vertrouwen, die een revolutie of juist een terugkeer naar vervlogen tijden belooft- als je hem volgt.

Simpsons Socrates did it!

Ben ik verrast door wat er nu in de Verenigde Staten (what’s in a name) gebeurt na 4 jaar Trump? Nee. Ik hoop wel dat de opschudding van de democratie in de Verenigde Staten de elite wakker schudt. Spanningen onder een volk dat zich onbemind voelt moeten serieus genomen worden. Maar ik hoop ook dat boze Nederlanders, die stemmen op basis van wantrouwen en onderbuikgevoelens, het verschil gaan zien tussen een leider en een volksmenner. Volksmenners mennen het volk, maar minnen zichzelf. Zien we een politieke revolutie, of een cyclus?