HSP: Positief Hoogsensitief

week van de HSP 2021

HSP, het klinkt als een diagnose. Iets wat je liever niet wilt zijn. Toch hoor je het steeds vaker. Nee, het is geen diagnose. Ja, ik val ook onder de hoogsensitieve personen onder ons. Maar ik ben geen kleinzerig popje of zweverig type, en voel me ook niet speciaal. Ik zal je er iets over vertellen, nu het de week van de HSP is.

logo van week van de hsp

HSP staat voor een set persoonlijkheidskenmerken die worden beschouwd als bovengemiddeld gevoelig. Let op: kenmerken, geen symptomen. Hoogsensitiviteit is geen diagnose zoals ADHD. Het is niets meer dan een serie eigenschappen van een persoon, die erop wijzen dat je sterker reageert op fysieke en mentale prikkels dan gemiddeld. Tegenwoordig schieten de therapieën en coaches om de HSP’er met zijn of haar (meestal haar) ‘conditie’ om te leren gaan als paddenstoelen uit de grond. Is dat niet wat overdreven, voor iets wat geen stoornis of ziekte is?

Als je de genoemde HSP-eigenschappen op Wikipedia leest, herkent iedereen ongetwijfeld wel wat van zichzelf. Maar jezelf hoogsensitief noemen, heeft toch een stigma. Dat van iemand die zichzelf wel heel speciaal vindt, graag anders wil zijn, zich eigenlijk niet zo moet aanstellen. Jankerd, niet lullen maar poetsen!

Katoenen drollenvangers en chakra’s

Zo heb ik het ook lang gezien. Bij HSP dacht ik aan de zijige term ‘indigokind’, aan vrouwen in drollenvangers van biologisch katoen die mandala’s kleuren en steeds over hun gevoelens willen praten. Die met edelstenen hun chakra’s opladen en daar graag de aandacht op vestigen. Gatsie. Nee hoor, ik was gewoon gevoelig. Dat zat me regelmatig in de weg, maar ach iedereen heeft wel wat, toch? Totdat het me inhaalde en ik overspannen raakte, en zowel de betrokken huisarts, coach als praktijkondersteuner zeiden: Verdiep je er nou eens in, alles aan jou schreeuwt HSP.

En warempel, ik herkende me erin en kon er wat mee, zonder mijn nuchtere kijk op het leven geweld aan te doen. En speciaal voelde ik me ook niet: ongeveer één op de vijf mensen is hoogsensitief. Door het mee te nemen in mijn herstel kwam ik dichter bij de kern dan alle therapie in de jaren daarvoor bij elkaar. Wat voorbeelden van mijn HSP-kwaliteiten, die naast lastig ook waardevol blijken:

  • Ik trek me ontzettend aan wat anderen over me zeggen, wat mijn zelfbeeld snel laat wankelen. Daardoor ben ik veel gepest vroeger. Het mooie ervan is dat ik me goed kan verplaatsen in anderen, en makkelijk met de flow meega. Dat is een handige eigenschap als tekstschrijver.
  • Ik pik dynamiek en sfeer tussen mensen om me heen snel op. Vervelend, omdat ik er echt last van heb als er wrijving is tussen mensen om me heen en dit graag op wil lossen in plaats van het te laten waar het hoort: bij die mensen. Mooi, omdat het daadwerkelijk oplossen vaak wel werkt (ook door bovenstaande eigenschap).
  • Ik kan enorm slecht tegen onrecht. Als ik of een geliefde onheus behandeld worden, kan ik daar jaren later nog om kniezen met dezelfde intensiteit. Anderzijds maakt het ook dat ik mijn eigen gedrag constant toets op rechtvaardigheid en leer van mijn fouten, omdat ik er evenveel last van heb als ik niet goed naar mijn geweten gehandeld heb.

Grenzen stellen

Grenzen stellen, dat is het mantra (oei,toch nog zweverig!) vandaag de dag. Het is voor iedereen belangrijk, want in de huidige maatschappij sta je constant aan en ligt de lat hoog. De perfecte echtgenote, vriendin, werknemer, dochter, allemaal tegelijk alsjeblieft. Zeker als HSP’er kun je daar (onbewust) veel last van hebben. Ik dus ook. Maar nu ik het weet, voel ik me niet meer een jankerd als ik mijn grenzen beter bewaak. Want uiteindelijk heeft niemand er wat aan als ik ongelukkig word van teveel mijn grenzen (laten) overschrijden om me niet te laten kennen. En heb ik meer ruimte om mijn sensitiviteit juist voor me te laten werken, op een positieve manier. Want de kanten ervan die alleen maar mooi zijn, zou ik niet willen missen.

een vrouw die geniet van bloesem aan de bomen

Een songtekst of gedicht zo mooi vinden dat het me steevast aan het huilen maakt. Intens genieten van bloesem aan de bomen of de geur van gras in de zomer. Mijn man die moet lachen als ik weer alle kaartjes en draadjes uit kleding knip omdat ik anders gek word van hoe het prikt of kriebelt. Een klankbord zijn voor vriendinnen, omdat ik zo goed luister en met ze mee kan denken. Mijn creativiteit. Want ik val dan onder de noemer HSP, maar ik ben vooral Marloes.

Oh, but my Darling.. what if you fly? Versla je innerlijke saboteur

Je bent 30+ en je wilt wat. Iets anders dan wat je al zo lang kent en doet, want dat heeft geen verrassingen meer voor je. En eigenlijk weet je diep in je hart wel wat je wilt en kunt. Maar wanneer ga je die sprong nu wagen? Of laat je jouw innerlijke saboteur je de weg op de hoge duikplank versperren?

innerlijke saboteur / impostor syndrome

Tot op zekere hoogte is aan jezelf twijfelen gezond: een kritische blik maakt de weg vrij voor zelfverbetering, en door je te meten met anderen is persoonlijke groei mogelijk. Lastiger wordt het, wanneer je in je eigen kritische ogen altijd het onderspit delft in die vergelijkingen. En dus reageer je niet op die vacature, schrijf je je niet in voor die opleiding, sla je die opdracht af. Want wat als je door de mand valt? Als amateur, na-aper, of hoe jouw innerlijke saboteur het ook maar omschrijft. Klinkt dat bekend?

Wees gerust, je bent niet de enige. Er is zelfs een term voor: impostor syndrome, oftewel oplichterssyndroom. Geschat wordt dat maar liefst 70% van de bevolking, en dan met name vrouwen, bekend is met zulke gevoelens. Dus ook tussen de mensen waar jij zo naar opkijkt vanwege hun successen of vaardigheden, zitten ze. Mensen die ondanks wat ze bereikt hebben zichzelf een bedrieger voelen, die ieder moment door de mand kan vallen. Kijk voor de grap eens naar de Wikipedia omschrijving van oplichterssyndroom. Heb jij je wel eens zo gevoeld?

impostor syndrome

Ik wel. Toen ik een carrièreswitch maakte van biotechnicus naar een creatieve functie, en later toen ik voor mezelf wilde beginnen als tekstschrijver. Om nog maar te zwijgen over het schrijven van een persoonlijk blog! En eerlijk: het is ook eng. Ondernemen, vertrouwen op je talent, jezelf promoten.. Maar hoeveel dingen die je ooit eng vond, bleven precies even eng nadat je het toch deed? Die tweede tattoo was vast minder spannend dan de eerste. En de tweede sprong van de hoge duikplank ook. Je gedachten en je innerlijke saboteur, die zijn je grootste hindernis.

versla je innerlijke saboteur
If not now, then when?

herschrijf je script

Je innerlijke saboteur overwinnen, misschien lukt dat wel nooit helemaal. Maar je kunt wel het script in je hoofd herschrijven, stukje bij beetje. Niet denken: ‘Zij kunnen dat veel beter dan ik, wie ben ik nou helemaal’ maar ‘zij zijn echt goed, daar kan ik veel van leren!’ En over die gevoelens praten, dat lucht al zoveel op- want je bent niet alleen. 70%!

Ik ben ervan overtuigd dat als je uitspreekt wat je graag wilt en een open vizier houdt, op je pad komt wat je nodig hebt. De persoon die jou kan helpen, de kans die je zoekt, maar ook de les die noodzakelijk is. Is er echt een reden om de sprong niet te wagen? Zie je echte beren op de weg, of is het je innerlijke saboteur in een berenpak?

There is freedom waiting for you, on the breezes of the sky

And you ask: ‘what if I fall?’

Oh, but my darling. What if you fly?